ديوان در لغت به معاني زير مي باشد:

محل گردآوري دفاتر(مجمع الصحف)

صورت حساب : كلمه ديوان در نزد مسلمين در آغاز جهت ثبت و ضبط مداخل و مخارج مملكت به كار مي رفته است.

مناوي مي گويد كه ديوان به معناي صورتحساب است و سپس بر حسابگر و جاي و موضع وي اطلاق گرديده است.

ديوان اطلاق به دفتر مي شده است سپس به هر كتابي اطلاق گرديده و گاه مجازاً اختصاص به مجموعه شعر شاعري مي يافت . ديوان بر پنج معني است : كتاب ، محل كتاب ، دفتر ، مطلق كتاب و مجموعه اشعار(از تاج العروس)

ديو به معني جن مي باشد و به جمع الف و نون فارسي(جن ها)

مولف تاج العروس در سبب تسميه اوليه ديوان مي گويد چون كسري سرعت عمل منشيان را در اجراي كارها ملاحظه كرد گفت اين كار ديوان(جن) است.

(برگرفته از لغت نامه دهخدا)

سه روايت در اين باره موجود مي باشد كه به اولويت به شرح ذيل مي باشد:

۱-      با ورود مرزوقيان به كافرغان (ديوان غربي ) سيستم اخذ ماليات از مردم منطقه اجرا گرديد و مردم پرداخت ماليات را نوعي دين (وامي كه اداي آن در مدت معيني باشد – لغت نامه دهخدا) مي دانستند آن محل را محل اخذ دين ناميده و ديوون ناميده اند و بعد از آن به ديوان تغيير نام يافته است .

«مرزوقیان» از عرب‌های بیابان شبه‌جزیره عربستان و منطقه نجد هستند. ایشان از تبار آل بوسلطان و از شاخه قبیله عجمان از نسل نشوان بن مرزوق بن علی بن هشام از بطون یام، نسب این قبیله به همدان (به سکون میم) می‌رسد.مرزوقیان در سده دهم هجری قمری از بادیه نجد در عربستان به شیبکوه در جنوب ایران مهاجرت کرده‌اند، و پس از مدتی استقرار در منطقه جلفار در سال ۱۱۶۹ هجری قمری وارد منطقه «شیبکوه» می‌شوند، در ابتداء امر در روستای دیوان غربی یا كافرغان نشیمن می‌گزینند و پس از مدتی از كافرغان به مغویه نقل مکان می‌کنند، در این انتقال سرپرست قبیله مرزوقی، بزرگ ایشان شیخ راشد بن مطر مرزوقی بودند.واز آن به بعد روستای «مغویه» را مقر حکم خود قرار می‌دهند.                (منبع : الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد، «تاریخ لنجه» ، چاپ دوم، دبی: دار الأمة للنشر والتوزیع، ۱۹۸۸ میلادی به (عربى).

۲-       با ورود قبيله مرزوقيان به اين منطقه و اختصاصي محلي از آن به دفاتر ثبت و ضبط دخل و خرج ها ، آن منطقه را ديوان يعني جاي حسابگري ناميدند و با گسترش آن منطقه و سكني گزيدن اهالي مناطق ديگر در آن كافرغان به دو قسمت تقسيم و قسمت شرقي آن را ديوان ناميدند و بعد از گسترش ديوان ، و مهاجرت اقوام مرزوقي به مغويه ، كافرغان نيز ديوان غربي خوانده شد . تا هنگاميكه قبال ديگري از چارك به اين منطقه آمده و كافرغان رونق دوباره اي گرفت .

۳-        در قسمت غربي ديوان كنوني ، در تپه لوندي افرادي سكونت داشته كه زرتشت بودند و مردم منطقه آنان را گبر مي ناميدند. ( در اوايل ورود اسلام به ايران مسلمانان ، زرتشتيان را گبر يعني كافر مي خواندند.) تعدادي از آنان مراسم شعر خواني راه انداخته و كتابهاي شعر فراواني داشتند و با هم مشاعره مي كردند. ره گذراني كه از آن منطقه مي گذشتند براي استراحت و سپري كردن وقت نزد آنان مي رفتند و به مشاعره آنان گوش مي دادند بعد از مدتي آن منطقه را ديوان برگرفته از ديوان اشعار – مي گويند ديوان حافظ مد نظر بوده است – مي نامند.

راويان علي عبدالله مديلا  بحرپيما ، عبدالله عبدالرحيم دهقان و صالح شهريار بحري 

مطلب بعدي : شاشه (گردي) ابتكار يك هنرمند ديواني

به نام خدا

ثبت تاریخ روستای دیوان را از زمان ورود به دانشگاه و در هنگام تحقیقی که در این زمینه استاد به من محول کرد شروع کردم . در این وادی دوست گرامی من آقای یوسف دیوانی که هم اکنون ریاست اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان بستک از استان هرمزگان را عهده دار می باشد. همراه شد و با کمک همدیگر تحقیقاتی را در این زمینه شروع کردیم . هم اکنون چکیده ای از آن کار تحقیقاتی که امیدوارم در آینده ای نه چندان دور به کتاب تاریخ روستای دیوان تبدیل شود شرح داده می شود.

روستای دیوان در ۳۶ کیلومتری شمالغربی شهر بندرلنگه (جاده بندرلنگه - گاوبندی) در موقعیت جغرافیایی ۲۶ درجه و۳۴ دقیقه شمالی و ۵۴ درجه و ۳۴ دقیقه شرقی قرار دارد.

اولین طایفه مستقر شده در روستای دیوان

اولین طایفه ای که در روستای دیوان مستقر شده اند هم اکنون به نام دیوانیان شناخته می شوند که  چهار نسل پیش به این منطقه آمده اند و هم اکنون در قسمت غربی روستا سکونت دارند. این طایفه بعد از سکونت در منطقه به کار ماهیگیری و کشاورزی مشغول شده اند .در چندین سال پیش که صیادی با بوبا(وسیله ای شبیه به لنج ماهیگیری با مقیاس کوچکتر که با پارو هدایت می شد) رونق فراوانی داشت گروهی به نام این طایفه (علی عبودِ ها)  شناور مخصوص خود را داشته و قسمتی از ساحل را به خود اختصاص داده بودند. قابل ذکر است که در زمانهای پیش طایفه هایی که بوبای مخصوص  داشتند یک قسمت از ساحل را به مالکیت خود در می آوردند که در صورت تجاوز دیگری به حریم آنان  دعواهای طایفه ای  شروع  و مسئله به کدخدا کشیده می شد .  آنان در یافته بودند که این نوع قرارداد شامل حال همه می شود و آن را پذیرفته بودند .هم اکنون از نوادگان این طایفه محمد علی عبدالله دیوانیان در قید حیات می باشد. که به شغل صیادی مشغول می باشند.

              موضوع بعدی : وجه تسمیه روستای دیوان

قلعه لشتان

با فرا رسیدن ایام نوروز و رونق گردشگری داخلی چه خوب است با یکی از با شکوه ترین آثار برجای مانده از تاریخ شهرمان آشنا شویم . امیدوارم گردشگرانی که به منطقه ما می آیند به این اثر خارق العاده بخصوص در زمینه راههای ورودی و خروجی این قلعه که در نوع خود بی نظیر است آشنا شوند .

يكى برجهاى قلعه لشتان

آب انبارى در قلعه لشتان

قلعه لشتان نام قلعه‌ای است بر فراز کوه «شاهینکوه» در بخش مرکزی شهرستان بندرلنگه در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران.

 قلعه لشتان در شش کیلومتری شمال شرقی شهرستان بندرلنگه ودر شمال روستای بارچاه واقع شده‌است. تاریخ بنای این قلعه به سدهٔ نهم هجری بر می‌گردد. قلعه لشتان در دوران گذشته و در جنگهای محلی نقش مهمی داشته‌است. در دوران قدرت پرتغالی‌ها بر خلیج فارس در محاذات این قلعه در کرانهٔ دریای کنگ قلعه‌ای ساخته بودند ومقر حکم وفرماندهی خود قرار داده بودند. آثار این قلعه هنوز در لب دریا ونزدیکی شهر کنگ باقی مانده‌است ونزد مردم واهالی منطقه بنام «قـَلعُـوْ» معروف است. اما در اصل نام این قلعه «الفِیتور» نامگذاری کرده بودند. در درون قلعه لشتان چندین قبرستان، ده‌ها برکه آب و انبار آذوقه و آثار فراوان دیگری بر جای مانده‌است. دخمه‌های سنگی، شبیه به غارهای انسان‌های غارنشین در ارتفاعات مجاور آن وجود دارد. و آثار فراوان دیگری نیز در محوطهٔ قلعه بر جای مانده‌است .

راه قلعهٔ لشتان

روایت است که از قلعه پرتغالی‌ها که در جنوب بلده کنگ قرار داشته بود تا «قلعه لشتان» که بر فراز کوه «شاهینکوه» در شمال بار چاه واقع است راهی زیر زمینی که قسمتی از این راه مانند تونل ساخته بودند و از کنگ به قلعه لشتان می‌رفتند، مخصوصاً در ایام جنگ و شورش و آشوب، از این راه نیز ذخیره و مهمات و آذوقه برای کسانی که در قلعه لشتان سنگر گرفته بودند، می‌رساندند. گفتاره‌است که این تونل تا حدود کوه‌های مغویه نیز ادامه داشته‌است. در حال حاضر آثاری از تونل وجود ندارد، اما از حصار بند و آثار مخروبه دیوارهای قلعه و همچنین بقایا آثار برجی از برجهای قلعه لشتان در ضلع جنوب غربی قلعه بر فراز «شاهینکوه» به چشم می‌خورد.

 

 منبع : سایت ویکی پدیا

                                                                                                    با تشکر

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)

خبرگزاری نفت و انرژی (شانا)

خبرگزاری صنایع ملی پتروشیمی (نیپنا)

خشمه دماغه ای در۳۰ کیلومتری غرب شهربندرلنگه (جاده بندرلنگه - گاوبندی ) نزدیک دیوان و درموقعیت جغرافیایی ۲۶ درجه و ۲۹ دقیقه و۵۹ ثانیه شمالی و۵۴ درجه و ۳۷ دقیقه و۲۱ ثانیه غربی واقع شده است.

به خشمه می رویم برای صید ماهی           که آنجا نشستند از سر صبح غریبان